Kerkrecht

CGK kroniek 16

D.J. Bolt

31-10-26

We gaan weer aandacht geven aan verdere ontwikkelingen in de Christelijke Gereformeerde Kerken. Want deze staan niet stil. Zo is er inmiddels de Generale Synode Hoogeveen gestart die naar de mens gesproken in fundamenteel opzicht beslissend zal zijn voor het voortbestaan van de (oorspronkelijke) CGK kerken.

Generale Synode Hoogeveen

De Wekker, 16-10-26

Op 29 september jl. begon de synode met haar vergaderingen. Voorafgaand werd een bidstond gehouden waarin ds. J. Oosterbroek van de kerk van Hoogeveen voorging. Het blad vertelt dat centraal in zijn preek stond Ps 46:11: 'Staak de strijd, en erken dat ik God ben, verheven boven de volken, verheven boven de aarde.'

Als moderamen werden verkozen:

- Ds. J. Nutma (Drachten), preses

- Ds. J. Oosterbroek (Hoogeveen), assessor

- Ds. D.J.T. Hoogenboom (Bennekom), scriba 1

- Dr. N.C. Smits (Papendrecht), scriba 2

Op de synode sprak bezorgdheid uit over het ontbreken van een vertegenwoordiging van een aantal kerken én tegelijk het wél aanwezig zijn van kerken die afwijken van eerder genomen synodebesluiten. (Zelfs in het moderamen vertegenwoordigd, ds. J. Oosterbroek, djb).

De synode vergaderde die week verder in comité. Het ging nog niet om besluitvorming maar om 'geestelijke oriëntatie, ontmoeting en gebed'. En ook om een 'routekaart' te creëren voor de behandeling van de 'bijzondere kerkelijke situatie'.

In de tweede vergaderweek komen vervolgens aan de orde: 'kerk-zijn, vertrouwen, hermeneutiek en omgang met afwijkingen van gemaakte afspraken'.

Wel viel al het besluit dat de vorige synode niet zó hadden mogen worden beëindigd.

(Zie CGK, quo vadis? – 7, voor informatie over die sluiting, click hier).

Dubbele loyaliteit

De Wekker, 17, 21-08-26

Ds. J.L. de Jong, hoofdredacteur van De Wekker-redactie hoopt, wat de synode van Hoogeveen ook zal besluiten t.a.v. 'de scheurlijn in de CGK', dat 'het besef van dubbele loyaliteit naar beide zijden nooit zal verdwijnen'. Deputaatschappen zijn bezig na te denken over vormen 'hoe deze dubbele loyaliteit op de een of andere manier in de toekomst praktisch vorm te geven na de breuk'. Maar De Jong twijfelt er wel aan of het 'werkbaar' zal zijn. En, het het stuit hem 'als werkrichting ook tegen de borst'. Immers,  het bewijst 'hoe onverantwoordelijk het is elkaar als kerken los te laten'.

Wat is ds. De Jongs oplossing dan? In gesprek blijven met elkaar over de bron van die beleefde dubbele loyaliteit. En 'die bron is te vinden in onze Heere en Heiland en de gemeenschap met Hem'. Christus heeft slechts één Lichaam. Dus dat kan niet worden gescheurd. En we verbreken de eenheid wanneer een kerkenraad niet luistert naar synodebesluiten. En óók 'maken we ons er schuldig aan door steeds verder op gescheiden wegen te gaan'. Zó!

De Jong refereert dan ter illustratie aan 'een prachtig gesprek tussen de algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst (PKN/gereformeerde bond) en ds. J.M.J. Kieviet (CGK).

Vergunst zei:

'Afscheiding is niet de oplossing, voor de enorme spanning waar de kerk in komt tussen eenheid en waarheid. De kerk gaat op weg naar Zijn Koninkrijk in een gebróken gestalte haar weg!'

Daar heb je weer dat in protestants/hervormde kringen zo gekoesterde en meelij opwekkende woord 'gebroken gestalte'! Waarmee kerkzonden van haar ernst kunnen worden ontdaan. En de vraag wordt opgeroepen, waarom we als Afgescheidenen onze zieke moeder' niet zullen moeten gaan verzorgen door bij haar in te gaan wonen.

Onzin praat?  

Laten we nog even verder luisteren naar dat 'prachtige gesprek' waarvan De Jong alleen maar bovenstaand stukje weergaf. Want de christelijke gereformeerde dominee Kievit zei vervolgens ook dit:

'Een gezamenlijke terugkeer naar de hervormde wortels – dat is mijn heimwee en mijn gebed. () Er is alle reden tot verootmoediging en bekering. Ik las van een landbouwer in Breukelen, een eeuw geleden, die zei 'De Hervormde Kerk ligt verzonken in de schuld. De afgescheiden kerken zijn gebouwd op de schuld'. Daarin herken ik me. Het mes snijdt in mijn eigen vlees als ik met pijn erken dat de Afscheiding van 1834 een voorbarige en onterechte beslissing is geweest.'[1]

Als de CGK toch nog aan het 'lijmen' slaat, repareer dan die oorspronkelijke breuk waardoor deze kerken zijn ontstaan, zouden we adviseren. En als dat nog niet ver genoeg gaat, neem dan prof. dr. A. Huijgen (CGK) in de arm om hoekje in de rooms-katholieke wereldkerk te vinden. Een streven waar overigens ook in gereformeerde bondskringen voorzichtig aan wordt gesnuffeld[2].

Is het niet hoog tijd dat we (weer leren) denken en spreken over Christus' kerk zoals we die belijden in de gereformeerde belijdenis? Zit daar niet het cruciale probleem in deze tijd?

CGK Stad en Ommeland

De Wekker, 16, 07-08-26

Ook in CGK Groningen is er een diepgaand verschil over Schriftgezag en Schriftverstaan. Zodanig dat de broeders en zusters niet langer bij elkaar wilden wonen. Maar samen met de Groningse kerkenraad is een 'oplossing' gevonden. De kerkenraad heeft 'het initiatief gefaciliteerd van zeven kerkenraadsleden om te komen tot een nieuwe gemeente'.

De kerkenraad van CGK Ulrum heeft namens de nieuw gevormde gemeente een institueringsverzoek ingediend bij de classis Groningen, en na positief advies de leiding genomen in het institueringsproces. En zo is er dus nu een 'A' en een 'B' CGK gemeente in deze plaats.

Maar had de vorige synode deze 'oplossing' voor de kerkelijke problemen niet principieel afgewezen…?

Uit classisverslagen

De Wekker, 12/13/15, 12-06-26

Onderstaand geven we iets weer uit de verslagen die we deze zomer in edities van De Wekker vonden. We hebben ons daarbij beperkt tot een korte verwoording van die punten die betrekking hebben op de strijd in de CGK gelederen. Dat is kortheidshalve wat zakelijk maar vaak laten de verslagen in De Wekker ook zien hoe groot en emotioneel het verdriet is en hoe graag de broeders elkaar zouden willen vasthouden.   

Classis-in-opbouw, wat is dat?

In de rubriek Aanzet van De Wekker meldt hoofdredacteur ds. J.L. de Jong dat

naast de gewone classisverslagen de redactie ook een tweetal verslagen plaatst van 'classes in opbouw' van de zich opnieuw organiserende groep kerken, Rijnsburg dus. De redactie besloot dit te doen 'in het kader van alle kerkleden liefhebben en het geheel van de CGK willen blijven dienen'. Of dat blijvend kan wordt afhankelijk geacht van wat er op de synode van Hoogeveen besloten wordt.

Maar de redactie ontving hier zowel positieve als negatieve reacties op. In de volgende De Wekker (13) ging de redactie er op in. Samenvattend is de motivering op deze classis-in-opbouw verslagen op te nemen dat het slechts gaat om informatie verschaffen, geen oordeel dus.
Nu is De Wekker een blad van de CGK, 'gerund' door een deputaatschap. Maar het is volgens de redactie niet aan dit deputaatschap om te beoordelen of de kerken van de 'alternatieve classes' (Rijnsburg) nog christelijk gereformeerd zijn en dus al dan niet bij het verband behoren. Daar gaan de CGK classes over en uiteindelijk de synode. Dat wordt afgewacht.

Bovendien, er is maximaal geduld betracht m.b.t. de kerken die afweken van kerkelijke besluiten, dan moet dat toch ook in liefde t.a.v. de 'Rijnsburg kerken' kunnen worden betracht?

Aldus de redactie/het deputaatschap van De Wekker.

Classes-in-opbouw

We melden iets uit de verslagen van dit type classis waarvan er vier zijn op dit moment.

Oost, Driebergen, 4 juni 2026

Er zijn 11 kerken als deelnemer aanwezig, 5 als waarnemer en 2 als gast. Enkele punten daaruit:

• De kerk van Renswoude kreeg door de burgerlijke gemeente een locatie aangewezen voor mogelijke kerkbouw.
• De kerkenraad van Veenendaal-Pniel heeft een instructie ingediend waarin hij de synode van Hoogeveen verzoekt de ontvlechting van het kerkverband als eerste gezamenlijk punt op de agenda te zetten.
• Er is een commissie 'Bouwen aan vertrouwen' ingesteld. Deze commissie heeft de opdracht om het onderlinge vertrouwen tussen de kerken binnen de groep-Rijnsburg te bevorderen. Vanuit elke classis-in-opbouw zal er iemand in deze commissie plaatsnemen.
• De classicale regelingen worden vastgesteld, zoals consulentschappen, kerkvisitaties etc.

West, Den Haag/Scheveningen, 19 mei 2026

Er zijn positieve ontwikkelingen zoals een toenemend aantal jongeren dat openbare geloofsbelijdenis wilde afleggen, nieuwe betrokkenheid van gemeenteleden en missionaire contacten. Wel zijn er zorgen over afnemende kerkgang in de middagdiensten, predikantsvacatures, financiële beperkingen en de kerkelijke spanningen in het bredere CGK-verband.

Een vraag is hoe om te gaan met pastorale zorg en tucht t.a.v. die zich vervreemden van de kerk.

Zuid, Dordrecht-Centrum, 21 mei 2026

Er waren 9 kerken die aan deze classisvergadering deelnamen, 3 kerken als waarnemer en enkele gast op persoonlijke titel.

Noord, Urk, 26 mei 2026

Naast de deelnemende gemeenten waren ook meerdere waarnemende gemeenten en enkele gastgemeenten vertegenwoordigd die zich betrokken voelen bij 'Rijnsburg' maar eerst nog de uitkomsten van 'Hoogeveen' willen afwachten en allerlei kerkordelijke en juridische vragen hebben.

Er werd gedeeld hoe het kerkelijk leven zich ontwikkelt. Er is voortgang van de prediking en het gemeentewerk, trouwe inzet van velen, en geestelijke groei zichtbaar op verschillende plaatsen. Tegelijk zijn er ook zorgen over randkerkelijken, het beroepingswerk, de bezetting van de ambten en de gevolgen van de huidige situatie binnen het kerkverband.

Bestaande classes

Amersfoort, 21 mei/9 juni 2026

Een commissie heeft onderzocht hoe de classis verder zou moeten, gezien de moeiten. Deze ziet geen andere mogelijkheid dan 'de classiswerkzaamheden af te schalen'.

CGK Zeewolde meldt zich bij 'Rijnsburg' aan te sluiten.

Op 9 juni wordt een instructie van CGK Veenendaal besproken om tot een bepaalde vorm van 'A en B classes' te komen. Het lijkt op de 'houtkoolschets' die door de vorige generale synode werd verworpen.
Na een uitgebreide bespreking en amendement wordt de instructie in meerderheid aangenomen. Wordt vervolgd.

Dordrecht, 10 juni 2026

De classis had op 25 maart besloten tot bijzondere kerkvisitaties aan de gemeenten van  Dordrecht-Centrum, Sliedrecht-Bethel en Werkendam die deelnamen aan de zogenoemde 'algemene vergadering' van kerken rond Rijnsburg. Dordrecht-Centrum en Werkendam hebben schriftelijk aangegeven afscheid te nemen van de classis Dordrecht.

Geen van de drie kerken heeft de visitatie willen ontvangen. Is er misschien sprake van een misverstand?, vroeg de classis zich af. Het wordt alsnog opnieuw geprobeerd.

T.a.v. CGK Dordrecht-Centrum constateerde de classis dat deze de classis Dordrecht heeft verlaten. Wat dat voor gevolgen heeft voor rechten en plichten binnen het kerkverband zal aan de synode worden gevraagd.

Groningen, 2 en 30 juni 2026

Het belangrijkste agendapunt is een verzoek van zeven kerkenraadsleden uit de CGK Groningen. Zij kunnen in hun geweten het beleid van deze gemeente rondom homoseksualiteit en avondmaal niet dragen. Zij wensen in Groningen een nieuwe gemeente op te richten, 'CGK Stad en Ommeland'. De broeders beleggen al diensten in de Jeruzalemkerk.

De classis erkent de moeilijkheden in CGK Groningen. De kerkordelijke stappen die nodig zijn om te komen tot een oplossing worden besproken en voorbereid. Daartoe mogen de bezwaarde broeders zich wenden tot de CGK Ulrum. De classis stelt een commissie van bijstand in.

Op 30 juni werd weer vergaderd. De classis en ook deputaten art. 49 KO zijn positief over het institueren van de nieuwe kerk. Maar haar naam 'CGK Stad en Ommeland' moet veranderd worden want er zijn immers al meerdere CGK in 'Ommeland', d.i. de provincie buiten de stad Groningen.

Haarlem, 3 juli 2026

Eerst wordt 'de tijdlijn' geschetst hoe het onderwerp 'Vrouw en ambt' in de classis is behandeld. Vervolgens werden enige inzichten vanuit communicatiewetenschap gedeeld want er blijkt vaak te weinig oog voor 'het proces'. Dat gaat over 'kennismaken met elkaars motieven en het werkelijk verstaan van wat de ander bedoelt'. Daarvoor moet meer ruimte komen. Groepsgewijs wordt de vraag besproken: 'Wat is er nodig om in de classis Haarlem vruchtbaar samen te werken?'

De 'oogst' bestond uit zeven punten:

1. Plaats elkaar niet voor voldongen feiten. Neem elkaar mee.

2. Veiligheid borgen en zorgen voor elkaar.

3. Blijven delen hoe de Geest werkt in jouw context.

4. Elkaar blijven (ver)dragen.

5. Oefenen in familieschap.

6. Elkaar blijven aanspreken op Schrift en belijdenis.

7. Blijven praten met elkaar en tussen de klippen door varen

Dat moet de classis alsnog in praktijk gaan brengen. 

Uitgedaagd

In het blad Bewaar het Pand refereert ds. W.L. van der Staaij aan de kerkstrijd die wereldwijd wordt gestreden rond precies dezelfde zaken als die in het CGK kerkverband spelen: vrouw-in-ambt en het toestaan niet-heteroseksuele relaties.

We nemen het artikel in extenso over.

Uitgedaagd

Ds. W.L. van der Staaij

Niet alleen in Hoogeveen· en Rijnsburg wordt nagedacht over de kerkelijke omgang met besluiten rond vrouwelijke ambtsdragers. Ook in Afrika en Amerika geeft dat de nodige

beroering.

1. Gereformeerde Kerke Suid-Afrika

In januari van dit jaar besluit de Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA) om gemeenten die vasthouden aan vrou­welijke ouderlingen, los te maken van het kerkverband. Ze krijgen een jaar de tijd om deze vrouwen uit het ambt te ontheffen, aldus de GKSA-synode in Potchefstroom. Ge­meenten die ongehoorzaam blijven, worden

daarna losgemaakt van het kerkverband. De classes moeten hen ondertussen pastorale

bijstand verlenen.

In het kerkblad dat verschenen is na sluiting van de synode is het besluit toegelicht door het moderamen. De synode van 2009 nam het besluit dat vrouwen niet mogen dienen in de bijzondere ambten van predikant en ouderling, aldus ds. G.J. Meijer en ds. C.A. Jansen. "Des­ondanks gingen sommige gemeenten door met het bevestigen van vrouwen in het ambt van ouderling. Daardoor komt de gebondenheid aan synodebesluiten (artikel 31 Kerkorde) onderdruk te staan. Het onvermijdelijke gevolg hiervan was en is dat er grote spanning binnen het kerkverband is ontstaan."

De afgelopen synode heeft daarop besloten "dat het niet naleven van synodebesluiten inzake de vrouw in het ambt neerkomt op het zich losmaken van het kerkverband." Als gemeenten de synodebesluiten niet nakomen, wordt dat gezien als "ongehoorzaamheid aan Christus." Daarmee heb­ben zij "zichzelf yan de GKSA als kerkelijke gemeenschap losgemaakt." Kerken worden opgeroepen zich te bekeren en in gehoorzaamheid aan Christus de synodebesluiten te handhaven: De synode roept kerken die zich niet houden aan de synodebesluiten op om de eenheid van het kerkver­band te zoeken. De betrokken kerken krijgen één jaar de tijd om hun besluit om vrouwen in het ambt van ouderling te bevestigen in te trekken en dit daadwerkelijk recht te zetten door vrouwen die reeds in het ambt bevestigd zijn, uit hun ambt te ontslaan.

De. classes hebben de verantwoordelijkheid deze betrokken kerken daarbij pastoraal te begeleiden. Indien een kerk na die periode blijft volharden in het niet-naleven van de syno­debesluiten, zal de classis met droefheid aan de gemeenten van de GKSA constateren dat die kerk ongehoorzaam is aan Christus en zichzelf heeft losgemaakt van de GKSA als ker­kelijke gemeenschap. Indien een classis nalaat dit te doen, zal de betrokken particuliere synode deze vaststelling doen. Indien ook de betrokken particuliere synode hierin tekortschiet, zal een volgende Generale Synode dit doen.

"Bovenstaand besluit en deze oproep komen voort uit een diep besef van onze gezamenlijke roeping voor het aangezicht van de Heere", aldus de predikanten. "Christus regeert' Zijn kerk door Zijn Woord en Geest, en Hij roept ons tot ge­hoorzaamheid, ook wanneer dat voor ons moeilijk is of in­gaat tegen de geest van de tijd."

2. Southern Baptist Convention

De Conventie van de Zuidelijke Baptisten (SBC) in Amerika heeft in juni in een eerste van twee lezingen ingestemd met een aanscherping in de grondslag van het reeds bestaande verbod op vrouwelijke predikanten en ouder­lingen. Een voorstel daartoe was ingediend door dr. Albert Mohler, president van het Sou­thern Baptist Theological Seminary.

Volgens Mohler is deze wijziging nodig vanwege de tendens in kerk en samenleving om Bijbelse regels opzij te schuiven. In een podcast enke­le weken geleden gaf Mohler aan dat hij niet zou willen dat de SBC dezelfde weg bewandelt als het mainstream protestantisme: "Dat wordt geleidelijk aan een stroming met een milde overtuiging over dit onderwerp, vervolgens met een gelijk­waardige overtuiging over dit ondèrwerp, en uiteindelijk he­lemaal geen overtuiging meer heeft over dit onderwerp. (...) Maar ik daag iedereen uit om mij een kerkgenootschap te laten zien dat standhoudt, dat zijn theologische kenmerken behoudt, zijn Schriftbegrip, zijn hermeneutiek die consis­tent is met die Schrift én zijn gemeenschap behoudt nadat vrouwen als predikant zijn toegelaten. Ik geloof niet dat zoiets bestaat." .

In dit verband wijst Mohler op de hermeneutiek. "Ik denk dat het ondermijnen van het gezag van de Schrift om een vrouw als predikant toe te staan, hetzelfde hermeneutische patroon volgt dat gebruikt werd om de LHBTQ-rebellie te rechtvaardigen. (...) Als je naar de Bijbeltekst kunt kijken en zeggen: 'Nou, dat kan op verschillende manieren gelezen worden', of als je naar de Bijbeltekst kunt kijken en zeggen: 'Nou, daar staat niet waar het duidelijk over gaat, als je de Bijbeltekst zo kunt lezen dat je zegt: 'Ja, maar dat hoeft niet fundamenteel te zijn voor ons begrip van een kwestie van basisovertuiging', dan geef je de leerstellige trouw van de gemeente weg."

Kunnen we als Christelijke Gereformeerde Kerken nog wat leren van deze twee kerken?