Generale Synode Zwolle 2026 – Impressie 4.1
Relaties kerken buitenland
Algemene inleiding
De synodevergadering van 5 juni jl. stond geheel in teken van relaties met buitenlandse kerken. We hebben de zeer uitgebreide en complexe informatie weergeven in drie afzonderlijke impressies 4:
Impressie 4.1
We hoorden vijf toespraken van de buitenlandse afgevaardigden, ze werden al eerder op EIW gepubliceerd. De synode nam de gelegenheid te baat om in gesprek te gaan met de sprekers. We willen daar in deze impressie iets van weergeven.
Impressie 4.2
Op dezelfde dag werden in aanwezigheid van de buitenlandse gasten bezwaren en revisieverzoeken m.b.t. relaties met (hun) kerken uitgebreid besproken en daarover besluiten genomen.
Impressie 4.3
Tot slot kwamen ook nog de verdere voorstellen van de BBK aan de orde, werd een nieuwe instructie en de hoogte van het budget voor het deputaatschap voor de komende jaren vastgesteld.
Impressie 4.1
Toespraken buitenlandse gasten
Zie eerder op EIW:
- Generale Synode Zwolle 2026 – Toespraak CanRC (Canada)
- Generale Synode Zwolle 2026 – Toespraak FRCA (Australië)
- Generale Synode Zwolle 2026 – Toespraak GKSA (Zuid-Afrika)
- Generale Synode Zwolle 2026 – Toespraak SERK (Duitsland)
- Generale Synode Zwolle 2026 – Toespraak VGKSA (Zuid-Afrika)
Gesprek na toespraak
De synodeleden kregen gelegenheid vragen te stellen aan de buitenlandse afgevaardigden. Velen gaven aan blij en dankbaar te zijn voor hetgeen ze hoorden van hun gasten.
We vatten vragen met de reacties samen, per kerk.
CanRC – Canadian Reformed Churches
De CanRC hebben in haar laatste synode het doopsformulier aanpast. Vroeger werd verwezen naar de Drie Formulieren van Eenheid (DFE), waarom nu alleen naar de Apostolische geloofsbelijdenis?
Dr. Janssen antwoordt dat er een rangorde is in de documenten van de kerk: Schrift, belijdenis, kerkorde en liturgische formulieren. Zo is de kerkorde boven liturgische formulieren. Dat betekent dat de betekenis van de doopvraag bepaald wordt door de belijdenis. Er is geen sprake van versmalling noch verbreding.
De huidige aanpassing heeft te maken met een wijziging in 1983 waarbij de DFE in de doopvraag werden opgenomen. Maar deze wijziging was niet in de kerkelijke weg tot stand gekomen. En dus nu teruggedraaid.
Ook heeft de huidige wijziging een liturgische betekenis: het benadrukken van het belijden met de kerk van alle tijden dat we doen met de Apostolische Geloofsbelijdenis.
Hoe gaan de CanRC om met andere kerken? Daar zijn zorgen over. Is er sprake van relativering van de kinderdoop doordat een baptistische voorganger ook welkom was op de kansel?
Het is ooit één keer gebeurd bij de overdracht van een kerkgebouw, vertelt ds. Janssen.
N.a.v. van twee kerken die predikanten van een niet-zusterkerk (b.v. christelijk gereformeerd of heritage reformed) heeft de GS van Aldergrove (2025) besloten het toezicht op de kansel meer vorm te geven door de classis. Als deze er niet bij wordt betrokken is dat fout, zo is vastgelegd.
Hoe gaan de CanRC om met kerkelijke verdeeldheid in een situatie van verschillende culturen en tradities? Berusten zij daarin, in de zin van wel herkennen als christelijke kerken maar nooit één worden, alleen maar samenwerken.
Nee, niet berusten, stelt dr. Janssen. maar beleving van kerkelijke eenheid stuit vaak op praktische problemen. B.v. de URC (25.000 leden) en CanRC (30.000 leden ), één geloof, maar de kerkelijke praktijk is zó anders. Dat maakt eenwording 'ontzettend moeilijk'.
Waar moeten we dan vooral energie insteken? Het pragmatische antwoord is veelal 'in evangelisatie'. Ja, dus vorm van berusten.
De toelating tot het Heilige Avondmaal is ook een punt waar vragen over zijn.
Ds. Janssen geeft aan dat de eigen kerkenraad daarop toezicht houdt en een attest verwacht bij aangaan van leden van zusterkerken. Als er sprake van leden van niet-zusterkerken vindt vooraf een gesprek plaats met twee ouderlingen die rapporteren aan de kerkenraad. Lidmaatschap van een 'NAPARC-kerk' op zichzelf is niet voldoende.
VGKSA – Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika
Dankbaarheid wordt geuit over de focus op de missionaire roeping van deze kerken in Zuid-Afrika. Gevraagd wordt naar de verhouding tussen de VGKSA en GKSA. Zijn er verschilpunten?
Br. Raimond antwoordt dat er inderdaad jarenlang over verschillen is gesproken. Maar de situatie is veranderd nu de relatie GKSA – NGK in januari 2026 werd beëindigd. Plaatselijk willen de kerken meer naar elkaar toegroeien, elkaar leren kennen, naar eenheid toewerken. Er zijn verschillen in kerkcultuur, dingen die anders worden gedaan. En ook wordt er op een andere manier gesproken over het geloof.
GKSA - Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika
De GKSA heeft de band met de NGK verbroken, o.m. om de vrouw-in-ambt. Maar de kerken kennen toch wel vrouwelijke diakenen?
Dr. Zwemstra stelt nadrukkelijk dat er geen vrouwelijke predikanten en ouderlingen in de kerk zijn toegestaan. Wel zijn er op dit moment ongeveer tien gemeenten die dat wel hebben gedaan. Maar naar de Algemene Sinode van 2026 heeft besloten moeten zij binnen 1 jaar daar verandering in brengen anders zullen ze buiten het verband komen te staan. Dat geldt ook voor kerkelijke vergaderingen als classis en streeksynode als die geen gevolg geven aan de synodebesluiten. Er zijn veel gesprekken maar het is nog niet duidelijk wat de antwoorden van de gemeenten zullen zijn.
Wat vrouwelijke diakenen betreft, de Schrift verbiedt die niet expliciet. Het besluit is overigens niet lichtvaardig genomen. Zo is het besproken in de ICRC. En er is veel studie naar gedaan. Die studie is beschikbaar.
Zijn er nog wel gezamenlijke projecten met de NGK?
De GKSA kennen drie niveaus in kerkelijke relaties: oecumenical contact (niet één in leer, tucht en kerkregering, zoals bv. nu met NGK), oecumenical bond, oecumenical unity. De laatste relatie betreft kerken die als 'eigen kerken' worden beschouwd.
Met de NGK is er eigenlijk alleen nog contact via de organisatie Verre Naasten.
De GKSA hebben een zusterkerkrelatie met CGK. Lijkt de GKSA op de CGK of meer op de syn geref. kerken in het verleden? Is daar ook een zusterkerkrelatie mee geweest?
Dr. Zwemstra vertelt iets over de geschiedenis van de GKSA. De kerken werden gesticht in 1859, 10 jaar voor de CGK. Vanaf het begin is er een goede relatie geweest met de CGK. De kerkorde, gebaseerd op die van Dordt, is vergelijkbaar met die van de CGK. Er zijn zorgen over de ontwikkeling in de CGK.
Hoe werken postmodernisme en secularisatie in de Zuid-Afrikaanse cultuur door? En hoe stellen de kerken zich teweer?
Zuid-Afrika kent geen door de overheid bekostigde christelijke scholen, zo geeft dr. Zwemstra aan. Ouders zijn ook veelal financieel niet in staat zelf een school te stichten. Dat betekent dat nu al vele jaren de kinderen de seculiere invloed van openbaar onderwijs ondergaan. Dat is een groot probleem. De ouders hebben hier een grote taak.
Aan de universiteiten werken veel verschillende stromingen en denominaties samen. Er is behoefte om op basis van het Woord samen te werken. Namibië heeft een goede universiteit.
Zie voor de kerkelijke relatie van GKSA en GK ook Generale Synode Zwolle 2026 – Impressie 4.3