CGK kroniek - 8.1
Redactie een in waarheid
21-02-26
Ds. W.L. van der Staay publiceerde een beknopt maar zeer informatief overzicht van gebeurtenissen in de CGK in het jaar 2025. Het overzicht stond in twee delen in Bewaar het Pand, 05-02-26 en 19-02-26.
We nemen ze in extenso over.
Van ontbinding naar ontheemding
Hoe verder in 2026 met onze Christelijke, Gereformeerde Kerken? Kunnen, 'Rijnsburg' en 'Hoogeveen' nog 'op een goede wijze uit de ontstane crisis komen? Voor we het weten, vergeten we wat er in het achterliggende jaar allemaal al is gepasseerd. Daarom een terugblik op een jaar van kerkelijke ontbinding, onthechting en ontheemding.
27 januari 2025: Eigen weg Kruispunt
Het RD meldt dat in Amersfoort-Vathorst(Kruispunt) voortaan ook homostellen in een kerkdienst een zegen kunnen ontvangen. Onderdeel van het nieuwe beleid is dat lhbti'ers voortaan in alle ambten gekozen kunnen worden. In de ruim 2000 leden tellende gemeente werken de PKN, de NGK en de CGK plaatselijk samen.
29 januari 2025: Buitenlandse waarschuwing
Buitenlandse zusterkerken maken zich volgens het RD zorgen over christelijke gereformeerde kerken die tegen de regels vrouwelijke ambtsdragers benoemen: "Een respectloze actie."
29 januari 2025: Geen vrouwelijke ambtsdragers
De CGK houden vast aan hun besluit dat vrouwen nièt in de ambten mogen dienen. De generale synode wijst alle vijftig bezwaarschriften daartegen af. Daarmee dienen de uitspraken rond vrouwen ambt voor vast en bondig genomen te worden.
31 januari 2025:, Geen interim-classes
'Het idee om interim-classes in te richten voor gemeenten die afwijken van de synodale besluiten over homoseksualiteit en vrouwen ambt krijgt in de synode onvoldoende steun. Ouderling D. Schaafsma verwoordt als bezwaar tegen het interim-model, dat hierin geen ruimte is voor tucht: "Het kan niet waar zijn dat gemeenten niet meer verantwoordelijk zijn voor de zonde en ongehoorzaamheid van gemeenten in interim-classes". Een ander bezwaar van hem en andere afgevaardigden is de gelijkwaardigheid van gemeenten in reguliere en interim-classes. Ds. A. van der Zwan verwijst in zijn bijdrage naar psychiater Elisabeth Kübler-Ross, die zegt dat mensen bij het naderen van iets onvermijdelijks in een vast patroon van vijf fasen reageren: "Eerst is er ontkenning, dan volgt de fase van onderhandeling, dan van boosheid, dan van depressie en tenslotte van berusting." Volgens hem bevindt een deel van de kerken zich nog in de ontkennings- of de onderhandelingsfase. Uiteindelijk trekt de commissie toekomst kerkverband haar plan in. "Het doet ons verdriet dat we deze gordiaanse knoop in ons kerkelijk leven niet hebben kunnen ontwarren", citeert het RD commissielid ds. F.W. van der Rhee.
3 februari 2025: Oproep tot rust
Bewaar het Pand schaart zich achter een brief die het moderamen van de synode naar alle gemeenten stuurt. De stichting roept gemeenten op zich niet af te splitsen.
19 februari 2025: Protest 88 cgk's
Een oproep aan het moderamen om niet mee te werken aan ontvlechting van de CGK wordt door 88 van de 181 cgk's ondertekend. "Wij mogen als kerkverband niet ontbinden wat God heeft samengevoegd in Jezus Christus", aldus o.a. ds. M. Bot, ds. R.G. den Hertog, ds. D.J. Hoogenboom en ds. N.C. Smits.
21 februari 2025: Vrouwelijke predikant
Voor het eerst krijgt een samenwerkingsgemeente (NGK/ CGK) een vrouw als predikant: kerkelijk werker Anita Abbring neemt het beroep aan naar De Open Hof in Alkmaar.
28 februari 2025: Gezucht over gejuridiseer
"Ons kerkverband is de afgelopen jaren gejuridiseerd", aldus ds. M.P. Hofland en zijn zoon ds. B. Hofland op Cvandaag over de situatie in hun kerkverband. Door de wijze waarop de CGK zijn ingericht, vreest hij "dat we heel veel tijd en energie besteden aan onderling gehakketak." .
21 maart 2025: Houtskoolschets geschreven
Het moderamen schrijft in een 'houtskoolschets' aan de synode-afgevaardigden dat het toewerken naar een "herschikking" van het kerkverband in twee afdelingen nu de
beste route is.
27 maart 2025: Houtskoolschets afgeschoten
Het plan om de CGK in twee afdelingen te verdelen, krijgt niet de vereiste 80 procent steun in de synode. Vooral ds J. Nutma is fel tegen de voorgestelde route: "Er dreigen nu twee schaapskooien te ontstaan. Mogen we dit nog kerk noemen?" Hij wil de tijd nemen voor diepgravende gesprekken over hermeneutiek en ecclesiologie.
28 maart 2025: Conditionele sluiting synode
Een voorstel van ds. Van der Rhee om de synode conditioneel te sluiten haalt de meerderheid. Het moderamen krijgt het mandaat om de synode opnieuw bijeen te roepen, als er dossiers zijn waarop besluiten onontkoombaar zijn, óf wanneer kerken in groten getale aangeven terug te zullen keren binnen de bedding van de genomen synodale besluiten. Ds. J.G. Schenau vreest een "zwartepietenspel" over de vraag naar de schuldige als de synode sluit.
5 april 2025: Openstelling ambten cgk Dronten
Een week na de conditionele sluiting van de synode wordt de situatie in het kerkverband nog steeds verschillend getaxeerd, analyseert het RD op 5 april. Daarin valt ook te lezen dat in de cgk Dronten is meegedeeld dat "na het sluiten van de synode ook in cgk Dronten de ambten opengesteld zullen worden voor vrouwen!" Ook wordt erin de gemeente om gebed gevraagd voor ds. J. Oosterbroek, eerste scriba in het moderamen: "Het is. voorstelbaar dat de ontstane situatie voor hem gewetensvragen oproept over zijn rol, taak en positie binnen de synode!" Prof. dr. A. Huijgen schrijft op Cvandaag dat hij na de synodeweek optimistischer is geworden over de toekomst van de CGK. Over het gebrek aan steun voor de houtskoolschets is hij niet rouwig: "De kerk is het lichaam van Christus, en dat laat zich niet onderverdelen in twee afdelingen." Dr. B.A.T. Witzier, zendingsconsulent van de CGK, stelt in het Nederlands Dagblad dat de crisis zich meer op landelijk dan op plaatselijk niveau afspeelt:
"We zullen meer vanuit de plaatselijke kerken moeten denken. We zullen veel strikter presbyteriaal-synodaal moeten insteken, eenvoudigweg omdat de synodaal-presbyteriale route vastloopt!" Hij pleit ervoor om alleen dat bovenplaatselijk te doen waarmee in een bovenplaatselijke vergadering unaniem of met een zeer grote meerderheid ingestémd wordt.
2 mei2025: Vrouwelijke afgevaardigde
De Wekker meldt dat de classis Haarlem op6 maart bijeen kwam in Haarlem. Bij het onderzoek naar de lastbrieven bleek één gemeente een vrouwelijke ambtsdrager als secundus te hebben afgevaardigd. Hierover wordt een vraag gesteld. Besloten wordt hier in het najaar verder over te spreken, als elke kerkenraad zich hierop heeft kunnen bezinnen.
16 mei 2025: Daad van liefde gevraagd
Ds. H.K. Sok en ouderling H.J. Sok hebben het volgende voor ogen, zo schrijven ze in RD van 16mei: "Het kan een daad van liefde zijn als de bestaande samenwerkingsgemeenten overgaan naar het kerkverband waarmee ze zich kennelijk verwant voelen, de NGK. "In de nieuwe situatle zouden ze zich vrij kunnen bewegen naar hun eigen overtuigingen. Voor de CGK zou er een einde komen aan een ondraaglijke gang van zaken. "Wij stellen voor om als kerken de vechtmodus te verlaten en uit liefde en respect voor elkaar en zonder rancune een nuchtere route te kiezen. Dat vraagt om het overwinnen van persoonlijke bezwaren en de bereidheid om over de eigen schaduw heen te stappen!"
16 mei 2025: Geen roepende kerk
Het moderamen van de generale synode noemt het eind mei lastig om, gezien de diepe crisis in.de CGK, een kerk aan te wijzen die de volgende synode bijeen moet roepen:
"Betekent het teruggeven van de verantwoordelijkheid aan de plaatselijke kerken niet dat die plaatselijke kerken nu op dit punt aan zet zijn?" Het moderamen ervaart over deze vragen. "grote verlegenheid", schrijft het in een rapport.
19 mei 2025: Dreiging kortgeding
Dat de synode mogelijk gesloten gaat worden zonder dat alle zaken zijn afgehandeld, roept verzet op. Zo meldt mr. J.R. Bügel, ouderling.in de cgk Dronten, dat hij op 19 mei bij het moderamen een revisieverzoek heeft ingediend tegen het besluit van 28 maart om de generale synode onder voorwaarden begin juni te sluiten. Volgens hem is dit besluit in strijd met de kerkorde en fundamentele rechtsbeginselen en creëert het kerkelijke wanorde. Omdat het moderamen het revisieverzoek niet heeft geagendeerd, kondigt Bügel een kort geding aan.
31 mei 2025: Kort geding van de baan
Het kort geding is van de baan. Het moderamen agendeert alsnog het revisieverzoek van Bügel. De advocaat zegt een dankbaar mens te zijn.
4 juni 2025: Sluiting synode
De synode wordt 4 juni 2025 gesloten zonder dat zij een roepende kerk aanwijst voor een volgende. synode. Erkend wordt dat de synode niet aan haar opdracht naar art. 30 KO heeft kunnen voldoen en daarom haar verantwoordelijkheid teruggeeft aan de plaátselijke kerken en om die reden geen roepende kerk aanwijst. De plaatselijke kerken moeten zich volgens het synodebesluit gaan bezinnen op de vraag hoe ze zich tot elkaar willen verhouden. Ook krijgen deputaten vertegenwoordiging het mandaat om waar nodig te handelen met behulp van deskundigen op financieel, juridisçh en procesmatig vlak. Eerst wordt ter synode het revisieverzoek van Bügel niet-ontvankelijk verklaard. Ds. Schenau doet nog een vergeefse poging om steun te krijgen voor de eind maart afgewezen houtskoolschets om de kerk in een A- en B-deel te herschikken. Ds. Oosterbroek zegt in een persgesprek na afloop dat hij hoopt dat de mensen zich normaal en fatsoenlijk blijven gedragen en zaken onderling goed regelen, zonder een rechter.
5 juni 2925: Eerst initiatief
Het eerste initiatief is er al binnen enkele uren na sluiting van de synode. Per mail aan alle 181 cgk's deelt de kerkenraad yan de cgk te Dordrecht-Zuid mee dat zij besloten heeft de cgk Hoogeveen aan te wijzen als roepende kerk voor een volgende synode.
5 juni 2025: Vierkante cirkel
"Wij hebben geen verstand van scheuringen", luidt de kop in het Reformatorisch Dagblad, daags na de sluiting van de synode.
Het is een uitspraak van ds. A. van der Zwan, lid van het moderamen. Ook preses ds. P.L.D. Buijs reageert: "Terugblikkend op deze synode hebben we als moderamen het gevoel dat we een jaar lang op zoek zijn geweest naar een vierkante cirkel."
7 juni 2025: Uitgepraat
Prof.dr. H .J. Selderhuis reageert in het RD op het aanwijzen van Hoogeveen als roepende kerk door Dordrecht-Zuid. Volgens hem heeft die gemeente niet de bevoegdheid om voor het geheel van de CGK dat te doen. Hij kan zich wel voorstellen dat gemeenten die willen vasthouden aan de synodale uitspraken rond vrouw en ambt zijn uitgepraat: "Het draait ten diepste om de uitleg van de Schrift en het erkennen van het gezag van de Schrift. Dáár moet dan het gesprek over gaan. En als gemeenten dit anders zien dan moeten ze eerlijk zijn en zeggen: Dan horen we er niet meer bij. Dus ja, ik zou het begrijpen als gemeenten die zich aan de Schrift, de belijdenis en de kerkelijke afspraken willen houden, zich zouden hergroeperen."
10 juni2025:Initiatief cgk Rijnsburg
De cgk in Rijnsburg nodigt andere cgk's uit voor een bijeenkomst op 27 juni. "We willen met elkaar uitspreken dat wij elkaar willen vasthouden op grond van Schrift, belijdenis, kerkorde en synodalebesluiten."·
Ds. L.A. den Butter in het RD: "Wij willen de breedte van onze kerken vasthouden, maar wel binnen de grenzen van de kerkorde. De vraag is wat ons betreft niet of je als gemeente misschien wat links of wat rechts van het midden staat. De vraag is of je je van harte aan de synodebesluiten wilt houden."
12 juni 2025: Tijd voor rouw
"Laat het nu een tijd van rouw zijn." Met die woorden reageert ds. J.G. Schenau in het Nederlands Dagblad op initiatieven die ontstaan na het vastlopen van de GS. Hij pleit voor een pas op de plaats.
14 juni 2025: Schrift in het geding
Het RD interviewt ds. Buijs, omdat hij 40 jaar predikant is. "Sommigen zeggen: Maar kunnen jullie elkaar niet gewoon in al jullie verscheidenheid verdragen? Naar mijn besef kan dat niet, omdat - in tegenstelling tot voorheen- Schriftverstaan en Schriftgezag in het geding zijn. Ik ben echt bang dat we, als we tolereren wat we in bepaalde delen van de kerk zien gebeuren, de Heere kwijtraken."
19 juni 2025: Geen ketterij
Alleen de "onomwonden vaststelling dat er sprake is van ketterij geeft ons het recht (en dan ook de plicht) om uit elkaar te gaan", schrijven o.a. prof. dr. G.C. den Hertog, ds. D.J. Hoogenboom en ds. J. Nutma in een door hen verstuurde handreiking aan alle kerkenraden.
19 juni 2025: Classes functioneren niet meer
Het CGBeraad stelt dat de classes niet meer functioneren. "Omdat-de basis onder de meerdere vergaderingen is weggevallen, is de hoofdlijn dat de classis niet meer legitiem bijeen kan komen om besluiten te nemen voor het geheel van het (voormalige) resort."
22 augustus 2025: Naar de rechter .
De Petrusgemeente in Broeksterwoude probeert de synode via de rechter te dwingen een gemeente aan te wijzen om een nieuwe synode bijeen te roepen. Kerken moeten niet onderschatten wat de gevolgen zijn van een kort geding, stelt prof. Zondag in het RD: "Het is eigenlijk een oorlogsverklaring."
25 augustus 2025: Advies rechter
Rechter D. Vergunst adviseert het oude-moderamen een nieuwe generale synode bijeen te roepen. Daarmee hoopt hij een vechtscheiding te voorkomen: "Laten we eerlijk zijn: het huwelijk lijkt na 150 jaar ten einde." Prof. Selderhuis reageert in het RD: "Zo komen we via de rechtbank toch weer bij het model waarbij de kerk wordt opgedeeld in een A- en B-deel. En dat is juist het model dat is afgewezen door de mensen die achter dit kort geding staan:"
16 september 2025: Toch roepende kerk
Het oud-moderamen wijst "op advies van de rechter" de cgk te Hoogeveen aan als roepende kerk voor een volgende synode .. Het oud-moderamen doet dit om "verdergaande juridisering" te voorkomen, waardoor "ook de Naam van de Heere zou worden onteerd." Vier van de vijf deputaten vertegenwoordiging treden terug als deputaat, omdat ze het niet tot hun mandaat rekenen om een synodebesluit ongedaan te maken.
18 september 2025: Symptoombestrijding
Ds. Den Butter ziet het alsnog aanwijzen van een roepende kerk als symptoombestrijding. In het RD stelt hij dat de impasse daarmee niet weg is: "De kern van het probleem is en blijft "dat artikel 31 van onze kerkorde in de CGK niet meer functioneert, en dat er geen perspectief is dat dit in de toekomst wél gaat gebeuren."
19 september 2025: Juridische status kerkverband
Voor een grootschalige reorganisatie van het kerkverband is een besluit van de generale synode noodzakelijk, stellen prof. dr. W.A Zondag en mr. H. de Hek in een advies aan het college van bestuur van de TUA. "Er is voor ons geen alternatief", reageert ds. Den Butter in het RD. "De synodale structuur van ons kerkstelsel functioneert niet meer. Dan is het óf accepteren, gedogen en dus medeverantwoordelijk worden voor woordbreuk, verzaking van de tucht en het afdoen aan Gods Woord, óf de synodale structuur weer opbouwen naar de vierslag van Schrift, belijdenis, kerkorde en genomen synodale besluiten. En voor mij persoonlijk: ik vrees het Woord van God meer dan een civielrechtelijk notitie. De 5chrift zegt namelijk wel iets over de kern van het probleem in onze kerken: woordbreuk, afdoen van Gods Woord en handhaving van de tucht."
20 september 2025: Gezag van de Schrift
"Het is de CGK vanaf het begin in 1892 (of nog eerder) gelukt om elkaar vast te houden", schrijft het RD in een terugblik hoe de CGK verdeeld raakte. "Achter de discussies over vrouwen ambt en homoseksualiteit ligt de vraag naar de manier waarop de Bijbel wordt gelezen en toegepast in deze tijd (hermeneutiek) waarbij het ook gaat om het gezag van de schrift ."Een gemakkelijke weg richting een harmonische ontvlechting is er niet, aldus het RD. "Maar als de groep kerken rond Rijnsburg na 2027 niet meer meebetaalt aan de huidige kerkelijke kassen, betekent dat voor de achterblijvers een enorme financiële aderlating. En dan hebben we het nog niet eens. over het belangrijkste motief voor een gesprek, namelijk dat een in goed overleg uiteengaan ook In Bijbels opzicht ver te verkiezen valt boven een vechtscheiding."
30 oktober2025: Geen druk
In Veenendaal komen 68 kerken samen om door te spreken over de wijze. waarop ze met elkaar het presbyteriale-synodale kerkstelsel weer kunnen laten functioneren op grond van de vierslag. "We willen beslist geen druk zetten op gemeenten die.in een moeilijke positie/verkeren", zegt ds. Den Butter. "Graag willen we een bepaalde breedte behouden, die we in de CGK ook vroeger al hadden."
25 oktober 2025: In vrede uit elkaar
Laten de CGK geen moeizame strijd voeren over wie de "wettige voortzetting" van het kerkverband is, bepleit kerkrechtdeskundige mr. Pieter Pel in een visiestuk. "Het is
beter dat er constructief overleg komt." Hoe je ook denkt over het kort geding, de rechter heeft geadviseerd verdere strijd te voorkomen, aldus Pel. "Dat lukt niet als er een twist ontstaat over de vraag wie de wettige voortzetting van het kerkverband is."
30 oktober 2025: Broederlijk gesprek
Ds. J. Oosterbroek vult het deputaatschap vertegenwoordiging aan. Hij en de drie nieuwe deputaten schrijven aan de kerken een broederlijk gesprek te willen met de kerkenraad van Rijnsburg of met de commissie die namens de kerken die daar samenkomen, gesprekken voert.
12 november 2025: Brief kerkrecht
Twee deputaten kerkrecht, ds. J. van Vulpen en prof. dr. Selderhuis, distantiëren zich van een brief van deputaten kerkorde en kerkrecht die voorzitter ds. A.J. \fan der Toorn naar alle kerken stuurt. Laatstgenoemde zegt dat "de zaak op een misverstand berust." De brief is bedoeld om het initiatief van Rijnsburg de wind uit de zeilen te nemen.
22 november 2025: Geen korte synode
Op de agenda van de synode in Hoogeveen zal meer staan dan alleen de toekomst van het kerkverband, schrijven deputaten vertegenwoordiging.
29 november 2025: Blijven wie we zijn
Er komt op 21 maart 2026 "een algemene vergadering", zo wordt op de tweede conventdag van de 'Rijnsburgers' in Veenendaal besloten. Deze vergadering is een volgende stap om "tot een hernieuwd kerkelijk samenleven te komen." Het ligt voor de hand dat er een eerste aanzet gegeven zal worden tot een voorlopige classisindeling van kerken . "We hebbe een gezamenlijk doel voor ogen namelijk dat we christelijk gereformeerd willen blijven op de wijze zoals we data altijd gewend zijn, dat is de kem. Vervolgens kunnen we in een verschillend tempo elk onze eigen weg zoeken naar dat doel"; aldus ds. W.J. van Gent in het RD. "De weg van het convent en de algemene vergadering is helemaal geen besluit tot verbreking van het kerkverband. Het is in lijn met het laatste synodebesluit om de verantwoordelijkheid bij de plaatselijke kerken te leggen."
11 december 2625:Weer naar dé rechter
De kans op een nieuwe rechtszaak groeit. Hasselt, Dronten en Lelystad tekenen appel aan bij de-classis Zwolle tegen een. Besluit van Urk-Eben-Haëzer, die de roepende kerk van de classis Zwolle is. Urk-EH weigert in te gaan-op het verzoek van de drie om een classisvergadering bijeen te roepen.