Generale Synode Zwolle 2026 – Impressie 4.3

Relaties kerken buitenland

Algemene inleiding

De synodevergadering van 5 juni jl. stond geheel in teken van relaties met buitenlandse kerken. We hebben de zeer uitgebreide en complexe informatie weergeven in drie afzonderlijke impressies 4:

Impressie 4.1

We hoorden vijf toespraken van de buitenlandse afgevaardigden, ze werden al eerder op EIW gepubliceerd. De synode nam de gelegenheid te baat om in gesprek te gaan met de sprekers. We willen daar in deze impressie iets van weergeven.

Impressie 4.2

Op dezelfde dag werden in aanwezigheid van de buitenlandse gasten bezwaren en revisieverzoeken m.b.t. relaties met (hun) kerken uitgebreid besproken en daarover besluiten genomen. 

Impressie 4.3

Tot slot kwamen ook nog de verdere voorstellen van de BBK aan de orde, werd een nieuwe instructie en de hoogte van het budget voor het deputaatschap voor de komende jaren vastgesteld.

Impressie 4.3

Synodecommissie 3 heeft de bespreking voorbereid op basis de rapportage van deputaten BBK (Buitenlandse Betrekkingen Kerken).

De volgende besluitvoorstellen worden besproken en daarover besluiten genomen.

Opdracht BBK deputaten inzake differentiatie van kerkelijke relaties

Besluitvoorstel

1. deputaten Betrekkingen Buitenlandse Kerken (BBK) voor de uitvoering van de opdracht inzake de evaluatie van de differentiatie in kerkelijke relaties een termijn van drie jaar te geven, zodat zij de generale synode van 2029 kunnen dienen met een inhoudelijke rapportage;
2. deputaten BBK op te dragen in deze rapportage:
   • de vruchtbaarheid van de differentiatie in kerkelijke relaties te evalueren;
   • de overwegingen te verwerken die genoemd zijn tijdens de besprekingen in de synodevergaderingen van 19 oktober en 30 november 2024;
   • aandacht te geven aan de kerkordelijke en pastorale consequenties van de verschillende vormen van kerkelijke relaties, in het bijzonder met betrekking tot:
     • het voorgaan in de erediensten;
     • de bediening van Woord en sacrament;
     • de toelating tot het heilig avondmaal;
   • te beoordelen in hoeverre de huidige regels rond correspondentierelaties  en vriendschapsrelaties  kunnen leiden tot rechtsongelijkheid tussen plaatselijke kerken.
3. deputaten BBK te verzoeken daarbij expliciet de inbreng van GK Lutten van 3 september 2025 te betrekken, waarin aandacht wordt gevraagd voor de wenselijkheid van een meer eenduidige lijn binnen het kerkverband ten aanzien van contacten met kerken waarmee geen zusterkerkrelatie bestaat.

Gronden

1. De tijd tussen de generale synodes van 2024 en 2026 is te kort gebleken om reeds tot een zorgvuldige en breed gedragen evaluatie van de differentiatie in kerkelijke relaties te komen.
2. Deputaten BBK hebben in de afgelopen periode prioriteit moeten geven aan het onderhouden van de lopende buitenlandse kerkelijke contacten en aan de opbouw van ervaring binnen het nieuw gevormde deputaat schap.
3. De evaluatie van de differentiatie in kerkelijke relaties vraagt om een zorgvuldige bezinning op zowel kerkordelijke, theologische als pastorale aspecten, mede vanwege de praktische gevolgen voor plaatselijke kerken.
4. De door GK Lutten genoemde bezwaren raken wezenlijke vragen rondom de eenheid van beleid binnen het kerkverband, met name waar het gaat om:
   • het aanvaarden van voorgangers uit kerken zonder zusterkerkrelatie;
   • de bediening van Woord en sacrament;
   • de toelating van gasten aan het heilig avondmaal.
5. Het is van belang dat de generale synode op basis van een breed onderbouwde evaluatie kan beoordelen of de huidige differentiatie in kerkelijke relaties voldoende helder, werkbaar en rechtvaardig functioneert binnen het kerkverband.

Bij punt 2.2 bullet wordt ook nog de synodevergadering 5 juni 2026 vermeld.

Synodebesluit

Het geamendeerde voorstel wordt aangenomen met 1 onthouding.

Opdracht inzake ICRC

Afgevaardigden missen in bovenstaande opdracht aan deputaten het doen van onderzoek naar de ICRC. De synode formuleert daarvoor alsnog het volgende besluit:

Besluitvoorstel:

1. deputaten Betrekkingen Buitenlandse Kerken (BBK) voor de uitvoering van de opdracht inzake onderzoek binnen de ICRC een termijn van drie jaar te geven, zodat zij de generale synode van 2029 kunnen dienen met een inhoudelijke rapportage;
2. Deputaten moeten onderzoeken hoe lidkerken van de ICRC de doelstelling van geloofseenheid (“unity of faith”) verstaan en toepassen bij de beoordeling van andere kerken.

Gronden

De tijd tussen de generale synodes van 2024 en 2026 was kort. Deputaten hebben niet alles tegelijk kunnen oppakken. 

Synodebesluit

Aangenomen met algemene stemmen.

Kerkelijke relatie met de GKSA

BBK deputaten stellen de synode voor het volgende te besluiten:

Besluitvoorstel

de Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA) officieel te erkennen als ware kerken van Jezus Christus en met deze kerken een zusterkerkrelatie aan te gaan.

Gronden

1. De GKSA toont in leer en leven gebondenheid aan de Heilige Schrift als het onfeilbare Woord van God en handhaaft de gereformeerde belijdenisgeschriften als betrouwbare samenvatting van de Schrift.
2. Uit recente synodebesluiten van de GKSA blijkt een voortgaande trouw aan Schrift en belijdenis, alsmede een verlangen om overeenkomstig gereformeerde kerkregering te handelen.
3. De Voortgezette Gereformeerde Kerken in Suid-Afrika (VGKSA) erkent de GKSA als kerken van Christus, hetgeen een belangrijk getuigenis vormt ten aanzien van de kerkelijke betrouwbaarheid van de GKSA.
4. In de contacten met de GKSA is gebleken van een oprechte bereidheid tot broederlijke samenwerking en wederzijdse verantwoording op grond van de gereformeerde belijdenis.
5. Het onderhouden van een zusterkerkrelatie bevordert de eenheid van de gereformeerde kerken wereldwijd en dient de onderlinge opbouw van de kerken van Christus.

Bespreking

Zowel de deputaten als afgevaardigden tonen zich blij en dankbaar verrast door het aanbod van de GKSA (ongeveer 60.000 leden) een zusterkerkrelatie te willen aangaan met ons kleine kerkverband.

Tegelijk zijn er ook vragen want het gaat wel erg snel. O.a. willen afgevaardigden dat er nog doorgesproken wordt over de toelating van vrouwen in het diakenambt in de GKSA. Wat is precies de onderbouwing vanuit Gods Woord daarvan? Het spoort in elk geval niet met ons bevestigingsformulier van diakenen waarin o.a. gesproken wordt van 'mannen'. 'Regeren' komt vrouwen niet toe. En hoe staan de VGKSA hier tegenover?, zo wordt gevraagd.

Br. Raimond (VGKSA) zegt dat de VGKSA ook blij en dankbaar is met de ontwikkelingen in de GKSA. In een gemeenschappelijk memorandum hebben de kerken elkaar erkend als kerken van Christus. Wel zijn er nog moeiten om organisatorisch een te worden. Dat betreft hun relatie met de Nederduits Gereformeerde Kerk SA, de psalmberijming en ook vrouwelijke diakenen.

Maar de VGKSA zullen niet in de weg staan als de GK een relatie met de GKSA aangaan. Tegelijk, het is wel goed om elkaar tijd te gunnen om elkaar beter te leren kennen.

Dr. Zwemstra (GKSA) geeft nog enige verdere toelichting. De diakenen in de GKSA maken geen deel uit van de kerkenraad. En het is geen probleem als er eerst verder met elkaar wordt doorgesproken voordat een zusterrelatie wordt aangegaan.

Synodebesluit
En zo besluit de synode met algemene stemmen.  Dus nu nog niet een zusterkerkrelatie maar een correspondentierelatie met GKSA met als doel de komende jaren ruimte te hebben te werken aan een zusterkerkrelatie. Daarover zal dande volgende synode moeten beslissen.

Kerkelijke relatie met de EPCEW

Synodeafgevaardigden missen een besluit t.a.v. een relatie met EPCEW – Evangelical Presbyterian Church in England and Wales. Bij dit kerkverband zijn 14 Britse gemeenten aangesloten en ook nog 4 gemeenten in resp. Zweden, Duitsland (2) en Zwitserland.

Hun predikanten worden opgeleid aan het Westminster Theological Seminary in Newcastle. Kerkplanting is een belangrijk speerpunt van deze kerken.
Zij hebben een zusterkerkrelatie met de CGK.

Deputaten hebben verschillende contacten met deze kerken had, zondagse erediensten bezocht en zijn aanwezig geweest op hun tweejaarlijkse bijeenkomst. Daaruit komt de wens voort om het contact met hen te formaliseren, en te onderzoeken of op termijn een zusterkerkrelatie kan worden aangegaan.

Besluitvoorstel
Het contact met de Evangelical Presbyterian Church in Engeland and Wales (EPCEW) te brengen naar het niveau B, een correspondentierelatie.

Gronden

1. Met de Evangelical Presbyterian Church in England and Wales (EPCEW) onderhouden we al langere tijd contact, tot nu toe beschouwen we dit als een vriendschapsrelatie, categorie C. 
2. Deputaten willen dit meer officieel maken door te onderzoeken of we op termijn kunnen komen tot een zusterkerkrelatie.  Wat we tot nu toe van de EPCEW zien en in gesprekken en bezoeken ervaren is zodanig bemoedigend dat deputaten de synode voorstellen om te besluiten het contact met de EPCEW nu naar niveau B, een correspondentierelatie, te brengen.
3. Het onderhouden van een correspondentierelatie gericht op het aangaan van een zusterkerkrelatie bevordert de eenheid van de gereformeerde kerken wereldwijd en dient de onderlinge opbouw van de kerken van Christus.

Synodebesluit

De synode gaat hierin mee en besluit met 1 onthouding:

Opdracht aan deputaten inzake bezinning op presbyteriaanse kerken

Besluitvoorstel

het onderdeel “Bezinning op presbyteriaanse kerken” niet verder in behandeling te nemen;

Gronden

1. Commissie 3 heeft de verschillen in praktijk binnen presbyteriaanse kerken, waaronder confessioneel lidmaatschap en avondmaalspraktijk, reeds voldoende behandeld in haar rapport.
2. Verdere afzonderlijke bezinning door BBK op deze onderwerpen leidt daarom niet tot een noodzakelijke aanvulling op het reeds verrichte werk.

Synodebesluit

De synode besluit met algemene stemmen:

Opgemerkt wordt nog dat deputaten ruimte houden zich te bezinnen op ontwikkelingen en gebruiken in de presbyteriaanse kerken. Zo ontvangen zij bijvoorbeeld ook de revisie van de hertaling van de belijdenisgeschriften van de OPC.

Vaststelling budget deputaten BBK

Besluitvoorstel

Een budget van € 30.000 beschikbaar te stellen voor de onkosten van de deputaten BBK tot aan de volgende Generale Synode.

Gronden

1. De deputaten hebben voldoende financiële middelen nodig om hun opdracht naar behoren uit te voeren.
2. De werkzaamheden van deputaten brengen noodzakelijke kosten met zich mee, waaronder reis-, vergader- en communicatiekosten.
3. De deputaten dienen hun werkzaamheden te kunnen verrichten zonder verdergaande bezuinigingen die een goede uitvoering van de opdracht zouden belemmeren.
4. Een verantwoord budget draagt bij aan de continuïteit en kwaliteit van de kerkelijke contacten en werkzaamheden.
5. Het onderhouden van buitenlandse kerkelijke relaties is van wezenlijk belang voor de gemeenschap der kerken en verdient daarom adequate ondersteuning.

Synodebesluit

De synode besluit met algemene stemmen:

Steunverlening SERK

De synode behandelt deze achter gesloten deuren..